HMONG CATHOLIC

HMOOB KAV TOS LIV

KOOM TXOOS LIV XWM

KOOM TXOOS LIV XWM – COV TUAG UA TIM KHAWV HAUV TIAM OB

Nyob hauv xyoo 100 txog xyoo 200 los yog tiam ob, cov Hauv Paus Xa Lus tuag tas, cov coj lub Koom Txoos tsuas yog cov Hauv Paus Xa Lus cov thwj tim xwb. Lub Koom Txoos tau xaiv ‘Hnub Chiv’ los ua ‘Tswv Ntuj Hnub’ (Lord’ s Day). Txog Tswv Ntuj Hnub, cov neeg ntseeg yuav sib txoos nyeem Ntawv Ntshiab thiab ua kab ke lov mov 2 zaug; yog thaum sawv ntxov thiab thaum lub hnub yuav poob qho, los peb hais tias ‘Qhib Hnub’ thiab ‘Xaus Hnub’. Niaj hnub hauv lub lis piam, lawv yuav sib sau teev Ntuj qhib hnub thiab teev Ntuj xaus hnub nyob hauv cov tsev teev Ntuj (church).

Koom Txoos sab hnub poob thiab Koom Txoos hauv As Xias Me (Asia Minor) hais tsis sib haum txog Hnub Hla (Easter) vim tias cov neeg ntseeg hauv xeev ntuj As Xias Me ua hmoov Hla hauv hnub tim 14 lub hli qoob loo siav (Nisan) ncaj rau caij nplooj ntoos hlav (Spring season) raws li cov Yus Das kab ke, tiam sis cov neeg ntseeg sab hnub poob ua hmoov Hla hauv Hnub Chiv tom qab hnub tim 14 lub hli qoob loo siav, ces Vaj Qhia Vis Tos (Pope Victor I) uas yog tus Tswv Qhia nyob Los Mas thiaj tshaj tias cov tseem ua hmoov Hla hauv hnub tim 14 lub hli qoob loo siav yog cov ntseeg cuav (Heretic). Is Les Nes thiab Pov Lis nyob Es Fes Xos (Irenaeus, Polycrates of Ephesus) thiaj sau ntawv tuaj ntuas Tswv Qhia Vis Tos. Thaum kawg Tswv Qhia Vis Tos thiaj thim nws cov lus, ces Koom Txoos sab hnub poob thiab Koom Txoos hauv As Xias Me thiaj rov sib haum xeeb.

            Ib yam xwv txheej loj hauv lub zim txwv no, mas yog txoj kev ntseeg ncau ua ntau pab ntau pawg. Muaj tej pab ua xyem xyav tias Yes Xus puas yog tseem Tswv Ntuj. Cov ua xyem xyav li ntawd, mas lub Koom Txoos hu lawv ua cov ntseeg cuav los yog ‘Hes Les Tis’. Cov Hes Les Tis nto npe tshaj lwm pab, mas yog cov ‘Nos Tiv’ (Gnosticsm), lawv tsis ntseeg Yes Xus cov lus raws li cov txwj laus hauv lub Koom Txoos qhia, lawv hais tias tib neeg txhua tus paub txog Tswv Ntuj qhov tseeb tau; cov ‘Mas Xis Os Nis’ (Marcionism) hais tias tus Tswv Ntuj uas Yes Xus hais txog tsis yog cov Yus Das tus Tswv Ntuj; cov ‘Moos Tas Nis’ (Montanism) hais txog Leej Ntuj Plig Ntshiab txoj hauj lwm ua yaj saub qhia Tswv Ntuj Lo Lus; cov ‘As Dos Tis’ (Adoptionism) hais tias Yes Xus tsis yog Tswv Ntuj Leej Tub; cov ‘Dos Ces Tis’ (Docetism) hais tias Yes Xus yog tus plig dawb huv nws tsis muaj lub cev nqaij.

Nyob hauv tiam ob no, kev iab hiam tsoom neeg ntseeg txog Yes Xus tsuas yog nyob hauv tuam ceeb Los Mas xwb, tab sis thaum tiam ob yuav tag, tus vaj Xes Tis Mis Us (Septimius Severus) txwv tsis pub tsoom pej xeem txais lub Cim Ntxuav ua Yes Xus thwj tim ces kev hiam tsoom neeg ntseeg thiaj pib ri mus txog As Fis Kas Pej.

Xyoo 105 Vaj Qhia Es Vas Lis Tus (Evaristus) yog tus Tswv Qhia nyob Los Mas raug tua tuag. Nyob Yes Lus Xas Les, Tswv Qhia Xis Mes Oos (Simeon of Jerusalem) kuj raug tua tuag ua tim khawv thiab.

Is Nyas Xyus (Ignatius of Antioch) yog Tswv Qhia tus tim 3 nyob As Nthias Kias, uas nyob Xis Lias teb. Thaum ntawd Xis Lias teb zwm rau tus tuam vaj nyob tim Los Mas. Lub caij ntawd, tus Hauv Paus Xas Lus Pob Zeb tsa ‘Is Nyas Xyus’ ua Tswv Qhia. Tus Tswv Qhia Is Nyas Xyus yog neeg siab loj siab tawv, nws tshaj Tswv Ntuj Lo Lus, mas nws tsis ntshai leej twg. Nws sau ntau tsab ntawv mus ntuas cov neeg ntseeg, ntau zaus nws hais rau cov ntseeg hais tias “Nej ua yam twg, mas nej yuav nco ntsoov tias Tswv Ntuj nyob hauv nej.”

Xyoo 107 cov nom Los Mas ntes Is Nyas Xyus, lawv txiav txim rau nws nyob As Nthias Kias, lawv txiav tias yuav muab nws rau tsov noj nyob tim lub nroog Los Mas. Lawv muab nkoj xa Is Nyas Xyus mus rau Los Mas.

Thaum Is Nyas Xyus tuaj txog lub nroog Xaws Mws Nos (Smyrna), nws sau ib tsab ntawv mus rau cov ntseeg nyob Xaws Mws Nos, nws hais rau lawv tias “Tab yog luag muab ntaj los txiav kuv caj dab, los yog luag muab kuv rau tsov tom, mas kuv yuav nyob ze ntawm Tswv Ntuj mus li.”

Nyob hauv Xaws Mws Nos, Is Nyas Xyus pib siv lo lus ‘Kav Tos Liv’ los hais txog cov ntseeg txog Yes Xus. Is Nyas Xyus sau tias “Thaum tus Tswv Qhia tuaj ntsib tsoom neeg, mas lawv yuav ua xws li tias Yes Xus nrog lawv nyob ntawd thiab lawv yuav yog lub Koom Txoos Kav Tos Liv.”

Is Nyas Xyus tuaj txog lub nroog twg tsuav yog nws ntsib cov ntseeg, mas nws ntuas lawv sawv daws kom lawv ua siab loj, tsis txhob teev tus vaj Los Mas ua tswv ntuj.

Thaum Is Nyas Xyus tuaj yuav txog lub nroog Los Mas, nws ntshai tsam cov ntseeg nyob Los Mas pab nws dim ntawm cov nom tswv Los Mas txhais tes. Ces nws sau ntawv mus hais rau cov ntseeg tias “Kwv tij, lawv twb npaj lub rooj txi Ntuj tas lawm. Nej cia kuv tuag nyob saum lub rooj txi Ntuj ntawd. Nej cia cov tsov tom kuv. Lawv yuav pab kom kuv mus cuag Huab Tais Tswv Ntuj. Kuv xav txia ua ib co mov dawb dawb xws li Yes Xus pleev nyob hauv lub Cim Yug. Mas nej cia tsov xuas hniav zom kuv xws Ii ib lub zeb zom hmoov nplej.”

Ces lawv muab Is Nyas Xyus tua nyob Los Mas. Yog xyoo uas tus vaj Ras Zas Nus (Trajan) nyuam qhuav ua tau lub tshav ua si hu ua Kos Lis Xes (Colosseum). Tus vaj Ras Zas Nus muab 10 txhiab tus neeg thiab 11 txhiab tus tsiaj qus tua nyob hauv lub tshav Kos Lis Xes ntawd. Cov neeg raug kev tuag ntawd feem coob yog cov neeg ntseeg Yes Xus.

Muaj tej lub caij uas cov nom tswv hiam cov neeg ntseeg heev, mas cov neeg ntseeg mus teev Ntuj nyob hauv cov ntxa, vim txoj cai Los Mas tsis kheev mus ntes cov neeg nyob hauv cov qhov ntxa. Cov qhov ntxa ntawd tsis yog cia log cov neeg tuag xwb, kuj yog qhov chaw uas thaum ub cov neeg ntseeg sib sau teev Ntuj thiab.

Nyob hauv cov qhov ntxa ntawd muaj ntau lub ntxa uas yog tej tus neeg ntseeg tuag ua Yes Xus tim khawv. Yog tej tus Tswv qhia, los tej tus Vaj Qhia, los tej tus Leej Choj, los tej tub Tub Tsob Hwb, los tej tus Xib Hwb, los tej tus neeg ntseeg nto koob meej, lawv tuag ua Yes Xus tim khawv.

Cov neeg ntseeg khawb tej kem dab dav nyob hauv qhov av, ze ntawm cov ntxa kom tau kev sib sau teev Ntuj. Lawv muab hmoov zeb sib los leem rau kom zoo nkauj, lawv sau duab rau ntawm phab ntsa.

Cov neeg ntseeg Yes Xus raug hiam thiab raug tua heev kawg, luag tej thuam lawv thiab ua phem rau lawv. Tiam sis cov neeg ntseeg ua siab zoo rau sawv daws. Lawv txawj ua neeg tsim txiaj, mas cov teev dab tus twg siab ncaj, tus ntawd yeej pom Yes Xus txoj kev yog zoo dua cov tiag. Cov neeg ntseeg nco ntsoov Yes Xus lo lus tias “Cov neeg muaj txoj hmoo zoo yog cov neeg pluag, Tswv Ntuj yuav pub nws lub ceeb tsheej rau lawv.”

Qee zaus, cov neeg ntseeg ua Thaj Txi Ntuj nyob hauv cov ntxa, hauv qab thu av, tiam sis muaj tej ntu uas lawv sib sau teev Ntuj nyob hauv tej yim neeg ntseeg lub tsev. Ib yim neeg ntseeg twg muaj tej kem tsev dav, mas nws pub nws kem tsev rau sawv daws sib sau ua Thaj Txi Ntuj. Ntev mus lawv kuj ua tej lub tsev cia teev Ntuj. Muaj ntawv piav tias ob peb zaug, mas cov vaj Los Mas xa cov tub rog tuaj rhuav cov tsev teev Ntuj ntawd pov tseg.

Xyoo 107 Tswv Qhia Is Nyas Xyus tuag ua tim khawv nyob Los Mas, mas Tswv Qhia Is Nyas Xyus pom Tswv Qhia ‘Pov Lis Kas Pos’ (Polycarp).

Pov Lis Kas Pos yog tus Hauv Paus Xa Lus Zam thwj tim, nws ua Tswv Qhia nyob Xaws Mws Nos, nyob As Xias me. Thaum txog xyoo 155 lawv mam li ntes Pov Lis Kas Pos. Pov Lis Kas Pos muaj 86 xyoo lawm. Xyoo ntawd, cov nom tswv ntes 15 tus neeg ntseeg nyob As Xias me. Thaum cov nom tswv txiav txim rau cov neeg ntseeg ntawd, mas cov neeg ntseeg tau teb tej yam ua kom cov nom tswv npau taws heev, lawv thiaj li mus ntes tus Tswv Qhia Pov Lis Kas Pos. Cov nom tswv xav muab Pov Lis Kas Pos hlawv nyob hauv lub tshav ua si, nyob Xaws Mws Nos. Thaum Pov Lis Kas Pos tuaj nyob hauv lub tshav, tus nom xav kom Pov Lis Kas Pos thim kev ntseeg Yes Xus. Nws hais rau Pov Lis Kas Pos hais tias “Koj hu txog tus vaj Xes Ntxas lub npe, koj hais nrov nrov rau sawv daws mloog tias koj xav kom cov neeg tsis hwm Huab Tais tuag kom tas!”

Pov Lis Kas Pos tig los ntsia tas ib tsoom neeg nyob ntawd, thiab nws hais tias “Xav kom cov neeg tsis hwm Huab Tais tuag kom tas!”

Ces ib me ntsis, tus nom mam nco dheev tias Pov Lis Kas Pos hais zoo li ntawd, mas yog nws hais txog Huab Tais Tswv Ntuj, nws tsis yog hais txog tus huab tais Xes Ntxas. Ces tus nom hais tias “Koj thim Yes Xus mas! Koj tsawm Yes Xus, kuv thiaj yuav tso koj mus.”

Pov Lis Kas Pos teb tias “Kuv tsob hwb Yes Xus tau 86 xyoo los lawm, nws tsis tau ua ib qho phem rau kuv. Ua li cas kuv yuav tsawm tus Huab Tais cawm kuv?”

Tus nom teb tias “Koj pe Xes Ntxas mas!”

Pov Lis Kas Pos teb tias “Koj xav ntxias kuv. Tiam sis kuv hais meej meej rau koj paub hais tias kuv hwm Yes Xus.”

Tus nom hais tias “Kuv muaj ib co tsov nyob tod!”

Pov Lis Kas Pos teb tias “Koj xav ua li cas rau kuv kuj tau. Peb tsis ua ib co neeg yuav hloov siab. Tsuas yog thaum peb xav tso qhov phem pov tseg, los ua qhov zoo, mas peb thiaj hloov siab xwb.”

Tus nom hais tias “Yog koj tsis ntshai tsov, mas kuv yuav muab koj hlawv.”

Pov Lis Kas Pos teb tias “Koj xav hem kuv, koj hais txog ib co hluav taws ciaj nplaim ib teev xwb ces kuv tuag lawm. Koj puas paub tias cov neeg tsis hwm Ntuj lawv yuav raug txim zoo li cas? Koj txhob tos ntev, koj muaj peev xwm tua kuv, mas koj tua kuv sai sai.”

Ces tus nom kom nws cov tub rog npaj rauv taws. Pov Lis Kas Pos thiaj mus nruab nrab hauv cov nplaim taws. Ib ntsis cov nplaim taws cig hlob hlob tuaj hlawv Pov Lis Kas Pos.

Xyoo 133 ‘Yus Tis Nus’ (Justin) pom tias muaj ib co kws qhia kev thoob tsib thuam cov neeg ntseeg Yes Xus hauv lub Koom Txoos, Yus Tis Nus thiaj sau tej phau ntawv nthuav kev ntseeg, Yus Tis Nus siv Ntawv Ntshiab los qhia cov neeg thuam lub Koom Txoos txog txoj kev cawm lub qub neej ntawm qhov txhaum. Yus Tis Nus hais tias “Tsuas muaj ib txoj hau kev mus raws qhov tseeb xwb, yog txoj kev ntseeg txog Tswv Ntuj, tus tsim lub ntuj lub teb, thiab yog txoj kev ntseeg txog Yes Xus Pleev, tus Huab Tais Cawm Seej.”

Yus Tis Nus tau mus ua tub tshaj Ntuj Lus hauv ob peb lub kuj cuab. Nws tau mus hauv lub tuam ceeb Los Mas, nyob ntawd Yus Tis Nus ua tim khawv txog qhov tseeb rau ntau pab neeg. Yus Tis Nus qhuab qhia sawv daws tias “Niaj Hnub Chiv, peb sib sau los teev Ntuj thiab cav lus zoo txog Tswv Ntuj lub npe. Hnub Chiv yog hnub zoo, rau qhov peb nco ntsoov tias yog hnub uas Yes Xus sawv ntawm cov tub tuag rov los. Peb ntseeg tias Yes Xus Pleev yog lub hnub ziab lub qab ntuj neeg. Nws npo peb dim ntawm qhov tsaus ntuj. Nws yog tus coj peb kev, peb thiaj taug tau txoj kev pom kev.  Hnub Chiv, thaum peb sib sau ua Thaj Txi Ntuj, mas cov mov thiab cov cawv txias ua Leej Pleev lub Cev thiab cov Ntshav uas muaj nqes tas nrho. Yog vim peb ntseeg khov kho txog tej yam npog nrees no, mas peb thiaj paub tias tus tib neeg uas nws txais tau Leej Pleev lub Cev, nws yog tus tib neeg uas Tswv Ntuj daws nws tej txhaum nyob hauv lub Cim Ntxuav. Tsis tas li ntawd xwb, tus tib neeg uas tau txais lub Cim Ntxuav, mas Hnub Chiv nws yuav lees tias nws coj ib lub neej kom haum Yes Xus lub Moo Zoo.”

Xyoo 166 Yus Tis Nus mus hauv Los Mas yog zaum ob, muaj ib cov tub rog tuaj ntes Yus Tis Nus nrog 5 tus txiv neej thiab ib tug poj niam. Cov tub rog hais tias nws tshaj lus kom neeg tsis txhob saib tus vaj Los Mas ua tus tswv ntuj, thiab tsis txhob coj lub neej zwm rau cov dab li qub. Yog cia Yus Tis Nus ua nws tej dej num ntxiv mus, ces lwm hnub cov neeg ntseeg yuav coob tuaj, ces cov tub rog coj lawv 7 leej mus cuag lub rooj txiav txim. Tus kws txiav txim Lus Tis Kus hais rau Yus Tis Nus tias “Peb tus vaj kav tsoom pej xeem Los Mas, mas tsoom pej xeem yuav tsum teev hawm nws tib leeg. Peb tus vaj yog peb tus tswv ntuj ntag, nej yuav tsum coj peb tej kev teev hawm, thiab nej yuav muab ib cov tsiaj los txi cov dab uas pov hwm peb lub teb chaws. Yog tias nej tsis ua li ntawd, mas nej yuav raug txiav txim thiab nej yuav raug txiav taub hau. Thaum ntawd, saib nej puas muaj peev xwm nce mus pem Ntuj lub Ceeb Tsheej?”

Yus Tis Nus teb tias “Yawg hlob, thov txim ntawm koj, tsis muaj li koj hais. Cia kuv mam ua tiag nyiaj ris tej yam kev nyuaj koj hais no, ces Huab Tais Tswv Ntuj yuav pub paj tshab rau kuv, nws yuav txais kuv mus hauv nws lub teb chaws lom zem!”

Tus nom txiav txim hais ntxiv tias “Koj hais dab tsi li kod? Koj lam xav lam hais xwb!”

Yus Tis Nus teb tias “Koj txhob xav tias kuv lam xav lam hais, kuv yeej ntseeg ruaj nreb tias yuav muaj li kuv nyuam qhuav hais rau koj no tiag!”

Tus nom txiav txim Lus Tis Kus hais tias “Nej yuav tsum tua ib cov tsiaj los txi dab, peb thiaj kam tso nej rov qab mus!” 

Yus Tis Nus teb tias “Ib tug neeg nrhiav tau qhov tseeb, mas nws yuav tsis tso qhov tseeb pov tseg ib zaug. Yog tias koj ntsib ib tus neeg uas nws thim qhov tseeb pov tseg, mas koj yuav hais rau nws tias cas koj yog neeg ruam ua luaj!”

Qhov kawg lub rooj txiav txim thiaj li muab lub txim tuag rau Yus Tis Nus thiab nws cov thwj tim. Cov tub rog coj lawv 7 leej ntawd mus tom lub tshav tua neeg thiab xuas ntaj txiav lawv taub hau.

Xyoo 177 nyob hauv lub nroog Lis Yoos (Lyons), cov nom tswv Los Mas thiab cov pej xeem huab hwm ua ib lub ntees loj kawg. Lawv kuj muaj ntau yam ua si nyob hauv lawv lub tshav ua si. Thaum lawv ua si zoo li ntawd, mas lawv ntes cov neeg ntseeg, lawv ntes cov tswv tsev thiab cov qhev huv tib si. Lawv muab cov qhev tsim txom kom cov qhev liam ub liam no rau lawv cov tswv tsev. Muaj tej tus qhev lawv kuj lam tau lam liam lawv tus tswv tsev thiab tiag. Cov nom nyob Lis Yoos thiaj tsim txom ib tug ntxhais txib nyuam qhuav txais lub cim ntxuav, nws lub npe hu ua ‘Dawb’ (St. Blandina). Lawv ua phem kawg rau Dawb, tiam sis Dawb siab tawv thiab Leej Ntuj Plig Ntshiab tuaj pab nws, ces nws teb rau cov nom tsim txom nws tias “Nyob hauv peb cov tswv tsev, tsis tau muaj ib tug yuav ua ib qho phem dab tsi.”

Luag muab Dawb tsim txom npaum li cas, los Dawb teb li qub xwb. Cov tswv pom lawv tus ntxhais txib ua siab loj siab tawv, mas lawv qhuas kawg.

Cov nom tswv xub muab txim rau tus Tswv Qhia nyob Lis Yoos hu ua ‘Pos Tees’ (St. Pothinus), nws twb laus laus lawm. Lawv hu tej tus neeg uas ntxub txoj kev ntseeg Yes Xus los ncaws Pos Tees thiab los ntaus nws. Lawv ua ib co neeg tsis paub hwm tej tus neeg laus laus. Thaum tus Tswv Qhia Pos Tees yuav tuag, mas lawv coj nws mus hauv lub tsev loj faj. Nws nyob ntawd ob hnub ntxiv, nws thiaj tuag rau ntawd.

Dawb thiab Pos Tees nkawd ua siab loj zoo li ntawd, mas tas cov neeg ntseeg nyob ntawd thiaj xav tuag ua tim khawv xws li lawv tus Tswv Qhia Pos Tees. Thaum lawv mus txog qhov chaw lawv yuav tuag, mas lawv zoo siab, lawv luag nyav, lawv saib cov hlua khi lawv tes lawv taw zoo li ib co npauj nyiaj npauj kub. Ntawv hais tias lawv lub cev tsw qab cuag li muab tshuaj los pleev.

Nyob hauv lub tshav ua si, mas tas tsoom sid ntsia cov tub rog tsim txom cov neeg ntseeg Yes Xus. Cov ntseeg nyob hauv lub tshav kwv yees muaj 50 leej. Qee tus, lawv muab ntsia rau saum ntoo cuam. Qee tus, lawv muab txiav taub hau. Qee tus, lawv muab rau cov tsiaj qus tom. Lawv tseem nrhiav tej zaj tswv yim txawv txhia zaus kom tau tsim txom cov neeg ntseeg heev dua. Lawv muab tej txoj saw hlau los hlawv liab liab, lawv muab los khaub zig lub cev, ua rau cov neeg ntseeg tej tawv txoom zom zaws thiab tsw kub hnyiab ntxiag mus puv tas lub tshav ua si. Thaum luag ua zoo li ntawd rau cov ntseeg, mas luag muab tus ntxhais txib Dawb los khi rau ntawm ib tug ncej nyob hauv nruab nrab lub tshav ua si. Lawv xav tias Dawb pom nws cov tswv thiab pom cov neeg ntseeg tuag zoo li ntawd lawm, nyaj Dawb yuav ntshai, ces Dawb yuav thim kev ntseeg Ntuj. Tiam sis, Dawb nyob ntawm tus ncej zoo li nyob saum ntoo cuam. Nws hais lus nrov nrov thov Ntuj pab cov neeg raug luag tsim txom. Cov ntseeg sawv daws tseem haj yam ua siab loj dua. Thaum tshuav Dawb tib leeg lawm xwb, lawv muab hlua los nplawm nws tas zog. Ces lawv muab Dawb los cam rau ntawm ib daig txiag thiab lawv muab nws txhiab nyob saum ib lub cub tawg. Dawb tseem tsis tau tuag, ces lawv thiaj muab nws qhwv rau hauv ib lub vas thiab lawv tso nws rau ntawm ib tug heev nyuj xub ntiag. Tus heev nyuj muab Dawb ncaws tej niag teg pov rau saum ntuj. Dawb tseem ua pa, cov tub rog thiaj muab Dawb caj dab txiav. Ntawv hais tias tas tsoom neeg pom Dawb raug txom nyem loj luaj li ntawd. Tab yog cov neeg teev dab los lawv qhuas tias Dawb siab loj tiag.

Thaum luag muab cov neeg ntseeg tua tas, mas luag tseem muab cov neeg tuag ntawd lub cev los hlawv ua tshauv thiab muab pov hauv tus niam dej uas hla lub nroog Lis Yoos. Thaum luag muab cov tshauv pov tseg rau hauv tus niam dej zoo li ntawd, mas luag hais ib co lus zoo li no los thuam kev ntseeg “Saib, nyem no, lawv tus Huab Tais puas yuav txawj mus tsa lawv sawv rov qab los?”

Pov Lis Kas Pos muaj ib tug thwj tim hu ua ‘Is Les Nes’ (Irenaeus) tau tsiv los nyob hauv lub nroog Lis Yoos, nyob Nkas Lias (Fab Kis teb), Tswv Qhia Pos Tees ua lub cim tiag tes tsa Is Nes Les ua Leej Choj.

Xyoo 177 thaum cov nom Los Mas muab cov neeg ntseeg hauv Lis Yoos tua yuav luag tas, Is Les Nes tab tom ua dej num nrog Vaj Qhia nyob Los Mas, ces Is Les Nes tsis nrog Pos Tees lawv tuag.

Tswv Qhia Pos Tees thiab cov ntseeg tuag tas, Is Les Nes thiaj los ua Tswv Qhia coj cov ntseeg nyob Lis Yoos. Lub caij ntawd muaj ib co neeg qhia tej zaj yuam  kev, lawv qhia tias muaj ntau tus Huab Tais, ntau txheej Huab Tais, cov Huab Tais ntawd muaj hwj chim dua Yes Xus, ces Tswv Qhia Is Les Nes thiaj sau cov ntawv nthuav Yes Xus lub Moo Zoo.

Thaum ntawd muaj 4 lub Koom Txoos loj dua cov, yog lub Koom Txoos nyob Yes Lus Xas Les, lub Koom Txoos nyob As Nthias Kias, lub Koom Txoos nyob As Les Xas Nrias, thiab lub Koom Txoos nyob Los Mas. Cov Koom Txoos no nyias siv nyias phau Ntawv Moo Zoo, ces Tswv Qhia Is Les Nes thiaj ua pov thawj tias tsuas muaj 4 phau Ntawv Moo Zoo, yog Mas Tais Ntawv Moo Zoo, Mas Kos Ntawv Moo Zoo, Lus Kas Ntawv Moo Zoo thiab Zam Ntawv Moo Zoo thiaj yog cov tseem Ntawv Moo Zoo tiag.

Xyoo 189 Tswv Qhia Is Les Nes sau ntawv ntuas cov Koom Txoos kom saib lub Koom Txoos nyob Los Mas ua hauv paus thiab kom cov Tswv Qhia mloog tus Tswv Qhia nyob Los Mas vim yog tus sawv los tam Leej Ntshiab Pob Zeb xws li Lis Nus (Pope Linus), As Nas Nkes Tus (Pope Anacleutus), Nkes Mees (Pope Clement I), Es Vas Lis Tus (Pope Evaristus), As Les Xas Nros (Pope Alexander), thiab Xis Tus (Pope Sixtus I).

Xyoo 200 Tswv Qhia Is Les Nes thiaj raug tua tuag nyob hauv Lis Yoos.

LEAVE A RESPONSE

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Translate »